Powrót do spisu treści

Irkuck, położony we wschodniej Syberii – to największa terytorialnie katolicka diecezja świata, obejmująca 10 mln km2, a więc obszar 30 razy większy od terytorium Polski. Na północy rozciąga się od Półwyspu Czukotka, na wschodzie obejmuje Kołymę i Magadan i dociera do Władywostoku. Na południu graniczy z Mongolią i Chinami. Na zachodzie jej granicę wyznacza Krasnojarsk.

Polacy w Irkucku

Ludność polska w Irkucku pojawiła się jako efekt zsyłek. Byli to Konfederaci Barscy, pierwsi buntownicy a następnie uczestnicy Insurekcji Kościuszki, weterani Księstwa Warszawskiego, żołnierze Bonapartego, bohaterowie Powstania Listopadowego i Styczniowego oraz zesłańcy roku 1905. W końcu ogromne deportacje reżymu stalinowskiego zaludniły teren Irkucka.

        Brak było jednak tam duchownych katolickich. Dopiero w 1811 roku sprowadzono sześciu jezuitów. Nie było kościoła. Pierwszą drewnianą świątynię wybudowano w 1825 roku. Kościół ten, podczas tragicznego pożaru w Irkucku, spłonął w 1879 roku.

        Administrator irkuckiej parafii, ks. Krzysztof Szwernicki, wszczął energiczne działania w sprawie budowy nowego kościoła. Poprosił także o patronowanie zbiórce ofiar na budowę znanego pisarza Józefa Ignacego Kraszewskiego. Niebawem rozpoczęto tę budowę i nowy kościół, pw. Wniebowzięcia NMP został poświęcony 8 grudnia 1884 roku. Zaczęła więc funkcjonować w Irkucku świątynia katolicka.

Kościół a władza sowiecka

Po rewolucji bolszewickiej 1917 roku władza sowiecka zastosowała groźne restrykcje wobec społeczeństwa katolickiego w Irkucku. W 1938 roku zabrano kościół i przekazano go Wschodniosyberyjskiemu Studiu Filmowemu. Z kolei komitet partyjny zamierzał umieścić w kościele Biuro Projektów i Planowania. Zamiary te pokrzyżował „mer miasta” Mikołaj Sałacki, z pochodzenia Polak, który wyprowadził ze świątyni instytucje filmowe, a wnętrze przystosował na salę koncertową Irkuckiej Filharmonii. Nie spodobało się to organom partyjnym; spowodowały więc usunięcie Sałackiego ze stanowiska. Jednakże filharmonia pozostała w kościele, a na parterze budynku kościelnego urządzono stałą kaplicę, w której odbywała się codzienna liturgia.

Odrodzenie chrześcijaństwa w Rosji

W wyniku zaistniałych zmian w Rosji, w 1991 roku nastąpiło oficjalne ustanowienie odrodzonej parafii rzymskokatolickiej w Irkucku. Proboszczem, wyznaczonym przez bpa Józefa Wertha, został mianowany przybyły z Polski, o. Ignacy Pawlus, salwatorianin.

        Wiosną 1998 roku Irkuck stał się  stolicą biskupa pomocniczego Administratury Apostolskiej Syberii Wschodniej. W 2002 roku Jan Paweł II podniósł tę administraturę do rangi samodzielnej diecezji.

Budowa katedry

Społeczność katolicka Irkucka stale się rozrastała. Okazało się, że istniejąca irkucka świątynia jest za mała w stosunku do potrzeb. Dlatego w 1999 roku przystąpiono do budowy kościoła katedralnego, który służyłby dla całego regionu irkuckiego. Wzniesiono w ciągu roku monumentalny budynek katedry pw. Niepokalanego Serca Maryi. Irkuck stał się pierwszym miastem syberyjskim, w którym oprócz kościoła parafialnego powstała jeszcze jedna świątynia, i to o charakterze diecezjalnym.

        Projektantem katedry był architekt z Białegostoku Andrzej Chwalibóg. Współpracowali z nim architekci z Irkucka – Oleg Produłoj i Władymir Stegajło. Głównym konstruktorem była Lidia Niestierowa. Autorem projektów głównego ołtarza oraz kaplic był polski artysta prof. Wincenty Kućma z Krakowa. Budowę katedry wykonywały miejscowe przedsiębiorstwa. Jej poświęcenie nastąpiło 8 września 2000 roku.

Kaplica Pojednania i Pokoju

Obok katedry wzniesiono kaplicę Pojednania i Pokoju. Poświęcił ją kard. Kazimierz Świątek, więzień łagrów Workuty. W kaplicy umieszczono urny z ziemią z miejsc kaźni, takich jak: Kołyma, Magadan, Norylsk, Władywostok, Jakuck, Katyń, Barnauł, Nachodka, Błagowieszczeńsk, Chabarowsk, Aczyńsk, Ałdan, Workuta, Kamczatka.

        W tej kaplicy przechowywana jest pamięć o męczennikach Sybiru, świadkach wiary, bo oni tworzą fundament, na którym wznosi się Kościół, wchodzący w trzecie tysiąclecie. Kaplica Pojednania i Pokoju jest także takim miejscem na Syberii, gdzie przechowuje się pamięć o zmarłych na tej ziemi i pochowanych w niej, choć nie wiadomo, gdzie są ich groby. Jest jednocześnie miejscem pojednania i przebaczania. Męczennicy są bowiem znakiem miłości i przebaczenia. Nie dlatego wspominamy męczenników, że zaznali brutalnej, okrutnej śmierci, lecz dlatego, że przeszli przez nią jako ludzie przebaczający i wolni od nienawiści.

Fatima i Rosja

W orędziu fatimskim Matka Najświętsza zażądała poświęcenia Rosji swojemu Niepokalanemu Sercu, co miało doprowadzić do nawrócenia tego kraju. Poświęcenia tego powinien był dokonać Ojciec Święty w jedności z wszystkimi biskupami świata. Orędzie Matki Bożej wyprzedzało groźne wydarzenia dla ludzkości, które nastąpiły później. Matka Najświętsza wskazywała w swym orędziu drogę i środki zapobiegania tym wydarzeniom. Jednakże nie podjęto od razu zdecydowanych działań, przewidzianych w orędziu. Umocniły się więc reżymy totalitarne, nastąpiło niespotykane dotąd prześladowanie Kościoła oraz wybuchła II wojna światowa.

        Sytuacja uległa zmianie podczas pontyfikatu Jana Pawła II. Dokonał on w 1984 roku, w jedności z biskupami świata (jak nakazywało orędzie fatimskie) poświęcenia Rosji Niepokalanemu Sercu Najświętszej Marii Panny. Niedługo po tym, bo już w 1991 roku, rozpadł się Związek Sowiecki i upadł komunizm w Europie Środkowej i Wschodniej.

        Podczas objawień fatimskich Matka Najświętsza powiedziała: „Na koniec, moje Niepokalane Serce zatryumfuje”. Trzeba mieć nadzieję, że Jej Niepokalane Serce zatryumfuje również w Rosji. A jako znak przyszłego tryumfu może być katedra pod wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi, wzniesiona w największej syberyjskiej diecezji katolickiej w Irkucku.

Oprac. Wacław Wasilewski

Teksty z tłem zaczerpnięto z wiersza Mariana Jonkajtysa

Ziarno Dobrej Nowiny.

Powrót do spisu treści